Mantelzorgers, mensen die langdurig voor een ziek familielid zorgen, hebben af en toe een periode nodig dat ze de zorg aan een ander kunnen overlaten. Dan kunnen ze tijd besteden aan hobby's, recreatie en sociale contacten. De zorg kan tijdelijk worden overgenomen door mensen die thuis komen oppassen, maar het is ook mogelijk dat de zorgbehoevende een periode buitenshuis wordt verzorgd. Hoe de zorg ook wordt gegeven, binnenshuis of buitenshuis, door vrijwilligers of door beroepskrachten, zorg die wordt ingeschakeld om mantelzorgers vrijaf te geven heet respijtzorg of respijthulp.
Respijtzorg kan verschillende perioden omvatten: enkele aaneengesloten weken (voor vakantie), een aantal nachten achter elkaar, een aantal weekends per kalenderjaar of enkele dagdelen per week. Het komt ook vaak voor dat de zorg voor een dagdeel, een midweek of een weekend wordt overgenomen.
Er zijn twee vormen respijtzorg te onderscheiden:
Lees ook: Wie biedt praktische hulp aan huis en in het huishouden?